HEJT I CO DALEJ...  ?

autor grafiki: Andrzej Pągowski

CZYM JEST HEJT?


Nazwa pochodzi od spolszczenia angielskiego słowa „hate”, czyli nienawidzić. Oznacza kłótliwe, agresywne działania mające na celu obrazić, znieważyć, wyzwać, ośmieszyć adresata. Hejt jest spotykany najczęściej w sieci, wrogie komentarze mogą być postrzegane jako akt cyberprzemocy i nękania psychicznego. Celem jest krytyka danej rzeczy lub osoby wyrażona w napastliwy sposób, przy użyciu tzw. mowy nienawiści ("hate speech").

Jak podkreśla się w literaturze hejt jest jednym z przejawów bardziej złożonych zjawisk takich jak nietolerancja, dyskryminacja, rasizm czy ksenofobia, zalicza się do przestępstw z nienawiści (ang. hate crimes) lub traktuje się jako wstęp do nich, ich zapowiedź. Jest nawoływaniem do nienawiści, której przejawem mogą być groźby czy obelgi o motywacji rasistowskiej / ksenofobicznej, język nienawiści, dyskurs dyskryminacyjny. Czasami mowę nienawiści sytuuje się bliżej stereotypów i uprzedzeń, a czasami bliżej działań, w których wyraźny jest akt nawoływania do nienawiści, istotne są tu intencje sprawcy i efekt jaki chce uzyskać.

Mowa nienawiści przyjmuje różne formy i dlatego istnieje trudność w jednoznacznym określeniu czym ona dokładnie jest. Mimo iż żadna z wielu powstałych dotychczas definicji tego zjawiska nie jest powszechnie akceptowana i używana, to dosyć często mowę nienawiści rozumie się zgodnie z definicją Rady Europy: Mowa nienawiści to „wypowiedzi, które szerzą, propagują i usprawiedliwiają nienawiść rasową, ksenofobię, antysemityzm oraz inne formy nietolerancji, podważające bezpieczeństwo demokratyczne, spoistość kulturową i pluralizm”.



HEJTOWANIE...


Hejtowanie, czyli obrażanie, znieważanie czy wyzywanie innych osób w sieci to coraz częstsze zjawisko. Widoczne jest m.in. w serwisach społecznościowych, w komentarzach pod artykułami, w serwisach gromadzących memy i demotywatory oraz w komentarzach pod filmami i zdjęciami. Często młodzi ludzie bywają zarówno ofiarami, jak i świadkami oraz twórcami takich treści. Agresja werbalna, szczególnie odnosząca się do wyglądu czy zachowań młodych ludzi, potrafi być dla nich bardzo dotkliwym doświadczeniem, powodującym wysoki poziom negatywnych emocji jak wstyd, strach, poczucie braku akceptacji. 

Znaczący jest także wpływ hejtu na jego świadków. Młodzi ludzi poniekąd oswajają się z agresją, zaczynają ją akceptować i traktować jako oczywisty element rzeczywistości, w której funkcjonują. Dodatkowo będąc świadkiem, nieraz nieświadomie zwiększają poczucie krzywdy ofiary, klikając „Lubię to!” czy udostępniając obraźliwe treści.

W internecie o wiele łatwiej jest obrażać innych, ponieważ nie możemy zobaczyć ich reakcji – nie widzimy, że swoim zachowaniem sprawiamy im przykrość. Internet daje również złudne poczucie anonimowości. W rezultacie piszemy rzeczy, których z reguły nie powiedzielibyśmy komuś twarzą w twarz.



JAK REAGOWAĆ ?


Chociaż może to być trudne, to bardzo ważne jest nie brać hejterskich komentarzy do siebie i nie rezygnować z bycia sobą i ze swoich zainteresowań. Hejt świadczy o hejterach, a nie o nas. Kiedy sytuacja online staje się dla nas nieprzyjemna dobrze jest poszukać wsparcia. To może być trudne, ale pamiętajcie, że opinia hejtera to tylko jego osobista opinia i nie świadczy o Was!

.

1. Nie odpowiadaj na hejterski komentarz pod wpływem chwili. Nie odpowiadaj hejtem na hejt (taka odpowiedź grozi eskalacją konfliktu).

2. Jeżeli bardzo się złościsz, napisz odpowiedź, a potem weź głęboki oddech i ją skasuj.

3. Nie odpowiadaj agresją na agresję.

4. Nie lajkuj i nie udostępniaj hejterskich komentarzy.

5. Jeżeli możesz, kasuj nienawistne komentarze.

6. Zgłaszaj hejt korzystając z opcji dostępnych w serwisach internetowych. Zgłoś do administratora, oznacz komentarz jako niezgodny z regulaminem, zablokuj osobę, która Cię/Nas obraża.

7. Odróżniaj hejt od konstruktywnej krytyki.

8. Postaw granice, powiedz np. nie zgadzam się na to żebyś mnie obrażał, nie podoba mi się jak ze mną rozmawiasz etc.

9. Gdy coś Ci się nie podoba, wyraź to kulturalnie.

10. Nie rezygnuj z tego, co robisz, myślisz i mówisz tylko ze względu na hejterów. Nie bierz do siebie/nie przejmuj się, zignoruj.

11. Jeżeli nie możesz poradzić sobie z hejterem, zgłoś to osobie zaufanej / udaj się na rozmowę do psychologa lub zadzwoń do telefonu zaufania.
12. Stań po stronie osoby obrażanej, wyrażaj swoją opinię poprzez konstruktywny komentarz, wesprzyj ofiarę, napisz do ofiary, stań w obronie ofiary.


Świadkowie są bardzo ważni, ponieważ mogą wpłynąć na zachowanie hejtera. Im więcej internautów będzie wyrażać sprzeciw wobec hejtowania, zgłaszać obraźliwe komentarze i stawać w obronie ofiar hejtu, tym trudniej hejterom będzie obrażać.



SKĄD SIĘ BIERZE HEJT?


Hejtowanie świadczy o hejterze i o jego słabościach − szczęśliwi, zadowoleni ludzie nie hejtują. To ważne, żeby o tym pamiętać, kiedy reagujemy na hejt. Hejt bierze się:

-      z nudów,

-      z zazdrości,

-      z braku umiejętności komunikacyjnych,

-      dla rozrywki/zabawy,

-      z chęci odreagowania,

-      chęci podniesienia swojej samooceny,

-      ze strachu przed ‚innym’ oraz innością kulturową (stereotypy i uprzedzenia),

-      z braku wiedzy o ludziach i grupach sklasyfikowanych jako ‚obcy’, ‚inni’,

-      z poczucia zagrożenia i walki o pozycję społeczną,

-      z rywalizacji o zasoby (realne oraz symboliczne),

-      z frustracji/agresji zasilanych poczuciem krzywdy.



JAK PRZECIWDZIAŁAĆ? 


1. Reagować. Akceptacja mowy nienawiści w wymiarze społecznym prowadzi do utrwalania się stereotypów, uprzedzeń i powodując mniejszą akceptację przedstawicieli grup ‘hejtowanych’, prowadzi do przestępstw z nienawiści.

2. Włączać się w budowanie społecznego zaplecza działań antydyskryminacyjnych (np. w sieci aktywistów) oraz wspierać takie inicjatywy.

3. Współtworzyć / tworzyć przestrzeń do budowania poczucia wspólnoty między członkami większości, a grupami mniejszościowymi.

4. Odwoływać się do historycznej wielokulturowości Polski, by wspierać otwartość na różnorodność społeczno-kulturową



PRAWO  - SANKCJE 


Mimo że w polskim prawie nie stworzono osobnej regulacji dotyczącej mowy nienawiści i zbrodni nienawiści, to oba te zjawiska są uznawane za niezgodne z istniejącym polskim prawem (przepisy Kodeksu karnego oraz Kodeksu cywilnego). Dla przykładu znieważanie, pomawianie, grożenie czy nawoływanie do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość jest zabronione i podlega karze na podstawie kodeksu karnego (art. 212, 216, 256, 257).


PAMIĘTAJ !

HEJT TO PRZESTĘPSTWO


Hejt / Mowa nienawiści to przestępstwo wg. definicji Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (ODIHR-OSCE): Przestępstwem z nienawiści jest każde przestępstwo natury kryminalnej, wymierzone w ludzi i ich mienie, w wyniku którego ofiara lub inny cel przestępstwa, są dobierane ze względu na ich faktyczne bądź domniemane powiązanie, związek, przynależność, członkostwo lub udzielanie wsparcia grupie wyróżnianej na podstawie cech charakterystycznych wspólnych dla jej członków, takich jak faktyczna lub domniemana rasa, narodowość lub pochodzenie etniczne, język, kolor skóry, religia, płeć, wiek, niepełnosprawność fizyczna lub psychiczna, orientacja seksualna lub inne podobne cechy.